Czym różnią się te specjalizacje? Do kogo z czym warto się udać?

Psycholog

To osoba, która ukończyła pięcioletnie studia magisterskie z psychologii i posiada tytuł magistra psychologii. Student w trakcie nauki mógł wybrać specjalizację np. psychologię kliniczną, seksuologię kliniczną, psychologię społeczną. Są to ścieżki, dzięki którym student poszerzał swoją wiedzę w danym obszarze.  Specjalizacja wybrana podczas studiów nie uprawnia jednak do stosowania tytułu – psycholog kliniczny, seksuolog kliniczny. Aby uzyskać specjalizacje należy ukończyć kilkuletnie dodatkowe szkolenia w danym obszarze.

Psychoterapeuta

Osoba, która ma wyższe wykształcenie np. psycholog, pedagog, lekarz-psychiatra, która ukończyła dodatkowo min. 4 – letnią szkołę psychoterapii. W Polsce nie ma ustawy o zawodzie psychoterapeuty.  W związku z tym nie ma prawnej regulacji tego kto może się tym tytułem psychoterapeuty posługiwać.  Niestety praktyka pokazuje, że niektórzy nieuczciwie wykorzystują tą sytuację tytułując siebie psychoterapeutą po ukończeniu krótkiego kursu terapii – kilkudniowego lub rocznego. Dlatego ważne jest aby przed umówieniem wizyty u specjalisty sprawdzić czy skończył szkołę psychoterapii lub jest w trakcie jej realizacji oraz czy poddaje swoją pracę superwizji.  Każda osoba umawiając się do specjalisty ma prawo uzyskać informacje o wykształceniu, ukończonych kursach oraz doświadczeniu zawodowym terapeuty.

Psychiatra

To osoba która ukończyła studia medyczne, a następnie zrealizowała specjalizacje z psychiatrii.

Zdrowie psychiczne jest ważne – kto o nie dba w gabinecie?

W czym może pomóc psycholog w gabinecie psychologicznym?

Psycholog może dokonywać diagnozy psychologicznej – ocenia stan psychiczny osoby zgłaszającej się po pomoc. Może też świadczyć poradnictwo psychologiczne – psycholog oferuje pomoc osobom przeżywającym trudności w związku z doświadczaną zmianą życiową lub kryzysem rozwojowym – wtedy jako pomoc psychologiczną psycholog może zastosować poradę. Samo uzyskanie dyplomu magistra psychologa nie uprawnia do prowadzenia psychoterapii czy wydawania recept medycznych. Psycholog może zalecić psychoterapię lub konsultacje psychiatryczną.

W czym może pomóc psychoterapeuta w gabinecie psychoterapeutycznym?

Psychoterapeuta dzięki specjalistycznej wiedzy i umiejętności pomaga osobie, która zmaga się z zaburzeniami psychicznym lub psychosomatycznych stosując metody i techniki terapeutyczne. Poprzez rozmowę, zadawanie pytań,  budowanie relacji terapeutycznej prowadzi do zmiany problemowych schematów działania i myślenia, które powodują cierpienie i objawy w życiu codziennym.

Dlaczego relacja terapeutyczna jest ważna w psychoterapii? Więcej tutaj: https://pauza-terapia.pl/2022/03/24/dlaczego-relacja-terapeutyczna-jest-wazna-w-psychoterapii/

W czym może pomóc psychiatra w gabinecie psychiatrycznym?

Psychiatra nie prowadzi psychoterapii, nie udziela porad psychologicznych. Lekarz psychiatra dokonuje diagnozy psychiatrycznej, na przykład diagnozuje depresję, zaburzenia lękowe, zaburzenia osobowości. Po wystawieniu odpowiedniej diagnozy zleca leczenie farmakologiczne wystawiając receptę.

W naszym centrum Pauza – Miejsce Terapii i Rozwoju pracują psycholodzy realizujący 4-letnią szkołę psychoterapii (w trakcie certyfikacji) oraz certyfikowani psychoterapeuci.

Według słynnego psychoterapeuty Carla Rogersa stworzenie udanej relacji wymaga od terapeuty trzech elementów: empatycznego rozumienia, bezwarunkowej akceptacji i spójności. Dla rozwoju odpowiedniej relacji ważna jest postawa terapeuty – sposób odnoszenia się i komunikowania z pacjentem. Na kształt relacji wpływają nie tylko uczucia jakimi psycholog obdarza klienta, ale też techniki przez niego stosowane. Istotne jest aby były one akceptowalne i postrzegane przez klienta jako pomocne. Jednak proces budowy relacji dotyczy dwóch stron – udział klienta w tym procesie jest równie ważny. Łatwiej jest stworzyć wystarczająco dobrą relację z osobą, która pragnie rozwoju, wyraża gotowość do zmiany, chęć współpracy, a także podejmuje się wykonywania pracy osobistej poza gabinetem.

Odpowiednio ukształtowane przymierze oraz relacja pozwalają na pracę podczas terapii – obserwowanie i rozumienie własnej osoby przez klienta oraz zwiększanie uważności tu i teraz. Pozwala także na odkrywanie tego w jaki sposób przeszłość wpływa na teraźniejszość i dzięki temu ułatwia korygowanie jej, co niejednokrotnie jest bardzo trudne dla klienta. Do stworzonej relacji z psychologiem klient przenosi doświadczenia z wcześniejszych etapów rozwoju oraz w obrębie tej relacji powtarza pewne uczucia, postawy i zachowania z ważnymi dla siebie osobami. Nie bez znaczenia są również doświadczenia psychoterapeuty i sposób w jaki on reaguje na zachowania przeniesieniowe klienta. Nie można jednak pomijać ważności rzeczywistej relacji klienta i psychologa – prawdziwego i realistycznego postrzeganie siebie nawzajem.

Od początku terapii należy zwracać uwagę na tworzącą się relację – budować ją i wzmacniać. Stanowi ona jeden z fundamentów terapii i od niej zależy wiele procesów.

Bibliografia:

Gelso, C.J., Hayes, J.A. (2004). Relacja terapeutyczna. Gdańska: Wydawnictwo Psychologiczne.

Sills, C, Fish, S., Lapworth, P. (1999) Pomoc psychologiczna w ujęciu Gestalt. Warszawa: Instytut Psychologii Zdrowia.

– czy problem jest zgłaszany jako subiektywnie doświadczany (jako własny) czy jest zgłaszany przez bliską osobę (np. przez rodzica, partnera),

– czy istnieją konkurencyjne motywy przez które problem się utrzymuje,

– czy jest to odpowiedni czas na podjęcie terapii oraz

– czy dany psycholog jest właściwą osobą do podjęcia współpracy.

W ramach psychoterapii określany jest kontekst problemu czyli kto i dlaczego uznał dany problem za niepożądany, kto ma go rozwiązać i w jakiej przestrzeni czasowej.

Przykładowo inaczej rozpatrujemy psychoterapie kiedy:

– na konsultacje zgłasza się para, w której jedna osoba ze związku widzi problem i odpowiedzialność za jego rozwiązanie w partnerze: „to on nie potrafi się komunikować i to on ma się nauczyć rozmawiać”,

– kiedy do psychologa zgłasza się rodzic: „dziecko spędza za dużo czasu przy komputerze, ma spędzać mniej czasu”,

– kiedy zgłasza się osoba dorosła, która doświadcza cierpienia ponieważ nie może nawiązać długoterminowej relacji tłumacząc: „nie potrafię być w związku, ciągle trafiam na nieodpowiednie osoby”,

– kiedy pomocy szuka osoba dorosła niepotrafiąca utrzymać długoterminowej relacji mówi: „nie potrafię być w związku, wydaje mi się, że mam problem w panowaniu nad swoim emocjami”.

W pierwszych dwóch przykładach osoby identyfikują problem w kimś innym (partner, dziecko) i w ich zachowaniu szukają rozwiązania. W trzecim przykładzie osoba identyfikuje problem jako własny, ale rozwiązanie widzi w innych (pacjent trafi na odpowiednią osobę do związku). W ostatnim przykładzie dorosły widzi problem i chce poszukać w sobie możliwości jego rozwiązania.

Kiedy uda się znaleźć odpowiedzi na powyższe pytania można ustalić cel terapeutyczny. Ustalenie celu stanowi ważną część psychoterapii – psychoterapeuta i pacjent ustalają go wspólnie i w miarę możliwości  możliwie szczegółowo. Rzadko osoba, która zdecydowała się na wizytę u psychoterapeuty, ma jasny pogląd na to, co się teraz powinno w jej życiu zmienić i jak ono ma wyglądać w przyszłości. Częściej zdarza się, że pacjenci wiedzą co powinno zniknąć z ich życia (np. ataki paniki czy gwałtowne napady wściekłości), ale nie zawsze wiedzą jeszcze co powinno się pojawić. Dlatego ważne jest aby cel był sformułowany pozytywnie, przykładowo: negatywnie sformułowany cel – „pozbycie się depresji, zaburzeń lękowych”, pozytywnie sformułowany- „uzyskanie sposobów na radzenie sobie z lękiem, zwiększenie zdolności do przeżywania emocji”.

Po określeniu sytuacji problemowej oraz celu psycholog i pacjent zawierają ze sobą kontrakt terapeutyczny czyli rodzaj ustnej umowy służący określeniu warunków planowanej współpracy. Kontrakt obejmuje ustalenie celu oraz sposoby jego realizacji. Może obejmować czas trwania terapii (terapia krótkoterminowa, długoterminowa) W ramach kontraktu ustala się również czas trwania sesji, miejsce jej odbywania, kwestię odpłatności, zasady odwoływania wizyt.

Ustalenie kontraktu terapeutycznego pozwala na przestrzeganie zasad etyki zawodowej przez psychologa, ustalenie za co odpowiedzialny jest psycholog, za co jest odpowiedzialny klient w ramach terapii, jasność co do granic w procesie psychoterapii, wyznacza kierunek pracy, zwiększa zaangażowanie po stronie pacjenta i psychoterapeuty.

Sura Hart, Victoria Kindle Hodson4

„Dzieci o wiele więcej uczy się z tego, kim jesteśmy niż z tego co mówimy. Dlatego musimy być tym, kim chcemy, żeby stały się nasze dzieci” Joseph Chilton Pearce

Książka stworzona dla każdego terapeuty pracującego z dziećmi, młodzieżą i ich rodzicami. A także dla rodziców, opiekunów, nauczycieli i osób mających kontakt z dziećmi. Książka jest również dla każdego kto chciałby się dowiedzieć czegoś więcej o komunikowaniu się (jednak głównie w kontekście wychowywania dzieci:)). Stworzona z myślą o rodzicach – zawiera wskazówki dotyczące tego jak skutecznie wspierać dzieci w ich rozwoju i jak je przygotować do życia w zgodzie z samym sobą i innymi. Ta książka to jednak zdecydowanie coś więcej niż poradnik, który ma wskazać rodzicom jedyne i prawidłowe ścieżki rozwiązywania problemów. Jest to książka, która w sposób bardzo łatwy i przystępny zachęca rodziców do refleksji: skąd moje reakcje? dlaczego tak się zachowałem/łam? co chcę powiedzieć? czego mi brakuje? Osobom, które chętnie z niej skorzystają na pewno rozjaśni wiele „niespodziewanych” reakcji na zachowanie dziecka. Jest to książka o nauce współdziałania, o szacunku do bliskich i samego siebie, o empatii oraz rozwiązywaniu konfliktów. Uczy nowego sposobu rozumienia dziecięcego zachowania i tym samym – nowych sposobów reagowanie na nie. Przede wszystkim jest to też książka o komunikowaniu się w sposób empatyczny i we wzajemnym szacunku. Dzięki niej na pewno można czerpać większą radość z codziennego przebywania razem z dziećmi i przyglądania się ich sposobowi spostrzegania świata. Na końcu każdego rozdziału są tzw. „zadania dla ciebie”, które de facto są pytaniami otwartymi, zachęcającymi do refleksji i opracowywania przyswojonego materiału. Dla rodziców jest to użyteczne – ale również dla terapeutów, którzy mogą korzystać z tego jako „ściąg” do zadań na sesje.

Książka składa się trzech części. Pierwsza dotyczy szacunku i współdziałania – czyli rzeczy, których rodzice pragną najbardziej. Druga część to siedem kroków do współdziałania, które stopniowo zmieniają dom w Strefę bez Przemocy, gdzie potrzeby wszystkich mieszkańców są tak samo ważne. W ostatnim rozdziale zawarte są propozycje zabaw dla całej rodziny , które ułatwiają zrozumienie potrzeb i uczuć bliskich. Właściwie jest to taki gotowy program wdrażający proponowane treści autorek w życie. Książka dla terapeutów, ale i do polecenia dla rodziców do przeczytania.